Uit het handboek van de NMBS-omroepers:

Zeg niet:
“De uit compassie politiek benoemde totaal ongeschikte retards die de NMBS bevolken zijn er alweer niet in geslaagd om een trein stipt te doen rijden waardoor uw trein vandaag twintig minuten vertraging heeft, net als de vorige dagen van deze maand. Maar dat zal ons worst wezen.”
Zeg:
“Door een stremming van het treinverkeer heeft uw trein 20 minuten vertraging.”

Zeg niet:
“De uit compassie politiek benoemde ongeschikte retards die de NMBS bevolken kunnen niet goed tellen waardoor uw trein vandaag een paar wagons minder telt. U zal gewoon wat dichter bij elkaar moeten staan en op de grond gaan zitten. Maar dat zal ons worst wezen.”
Zeg:
“Uw trein heeft vandaag een gewijzigde samenstelling. Wij hebben bij de logistieke diensten aangedrongen om de samenstelling van uw trein te herstellen.”

De ploeger

Ik vraag geen oogst; ik heb geen schuren,
ik sta in uwen dienst zonder bezit.
Maar ik ben rijk in dit:
dat ik den ploeg van uw woord mag besturen,
en dat gij mij hebt toegewezen
dit afgelegen land en deze
hoge landouwen, waar – als in het uur
der schafte bij de paarden van mijn wil
ik leun vermoeid en stil -
de zee mij zichtbaar is zover ik tuur.

Ik vraag maar een ding, kracht
te dulden dit besef, dat ik geboren ben
in ‘t najaar van een wereld
en daarin sterven moet.
Gij weet hoe, als de ritselende klacht
van die voorbije schoonheid mij omdwerelt,
weemoed mij talmen doet
tot ik welhaast voor u verloren ben.

Ik zal de halmen niet meer zien
noch binden ooit de volle schoven,
maar doe mij in den oogst geloven
waarvoor ik dien…

Opdat, nog in de laatste voor,
ik weten mag dat mij uw doel verkoor
te zijn een ernstig ploeger op de landen
van een te worden schoonheid; eenzaam tegen
der eigen liefde dalend avondrood -
die ziet beneden aan den sprong der wegen
de hoeve van zijn deemoed, en het branden
der zachte lamp van een gelaten dood.

A. Roland Holst (1888-1976)

Wat is die Rik Torfs toch een heerlijke schrijver! Z’n televisie-optredens kunnen me minder bekoren en z’n bewegingsplannen helemaal niet zelfs, maar z’n columns vindt ik vaak erg goed geschreven. Heerlijk politiek incorrect ook. Kortom: een man naar mijn hart (bij momenten), al is het nog wat te vroeg om hem toe te voegen aan m’n heldenlijstje. Vandaag kon z’n column – over de onnozele VRT-beslissing om het kruis te weren uit de mijter van Sinterklaas – in De Standaard alvast op m’n volle instemming rekenen. Twee citaten:

Zaterdag arriveerde Sinterklaas tegelijk in Antwerpen en in Schiedam. In Antwerpen droeg hij een mijter. In Schiedam ook. Edoch, terwijl in Schiedam op de mijter een kruis prijkte, was dat in Antwerpen niet het geval. Op die manier straalde de Antwerpse Sinterklaas pluralisme uit. Wat is pluralisme? Pluralisme is een bisschop met een mijter zonder kruis.

Feesten moeten alle mensen verenigen. Sinterklaas is de vriend van ieder kind. Dus mag hij er niet te christelijk, laat staan te katholiek uitzien. Anders lijkt het alsof hij tegen abortus is, en tegen seks voor het huwelijk. En dat recht heeft hij niet. Hij mag rare kleren dragen, zolang die geen enkele betekenis hebben. Vooral dat laatste is van belang: alles kan, zolang niets betekenis heeft. Wie maakt de grootste kans op volstrekte levensbewouwelijke neutraliteit? Wie onbenulligheid aan oppervlakkigheid paart.

Eindelijk komt er approval voor wat ik al jarenlang met plezier doe: buiten plassen is goed voor de tuin. Volgens de hoofdtuinier van een beschermd landgoed in het Engelse graafschap Cambridgeshire (dit weekend in HLN)  is het geweldig goed voor de compost. Zelf heeft hij een baal stro aangesleept en z’n mannelijk personeel bevolen om daarop te wateren. Vrouwen zijn vrijgesteld van de verplichting. Daar zijn uiteraard praktische redenen voor, maar hun urine zou ook teveel zuren bevatten.

Van z’n Marcel was ik toch wel redelijk erg sterk onder de indruk. Ik zou dan eigenlijk wel héél graag en liefst meteen ook aan z’n bekroonde Godenslaap willen beginnen. Helaas: door z’n gebral, geraas & getier van de laatste jaren – vandaag in De Standaard té eufemistisch “talent voor polemiek” genoemd – heb ik zo’n dégout van het mannetje gekregen dat ik wellicht nooit meer iets zal lezen van hem. Van deze blaffende kip zonder kop geen eieren meer.

Toevallig, toch. Vanmiddag, op Allerzielen, lees ik volgende wel heel erg toepasselijke passage in een boek dat ik al even toevallig heb meegenomen uit het rek van de teruggebrachte boeken in de bibliotheek:

Ik bevind me onder de doden en moet zachtjes spreken. Sommigen van die doden zijn werkelijk dood, anderen leven voort in mijn gebaren, in de vorm van mijn schedel, in de manier waarop ik een sigaret rook of met een vrouw naar bed ga. Het lijkt wel of ik in opdracht van hen bepaalde spijzen eet. Ze zijn met velen. Een mens voelt zich lang eenzaam tussen de mensen, maar op een dag komt hij in aanraking met zijn doden en bemerkt hij hun voortdurende tactvolle aanwezigheid. Ze maken niet veel leven, die doden. Ik ging pas op latere leeftijd met mijn moeders familie samenleven. Op een dag hoorde ik hun stemmen als ik sprak en zag ik hun gezichten als ik groette of het glas hief. De ‘persoonlijkheid’, het weinig nieuwe dat de mens aan zichzelf toevoegt, is verbluffend gering vergeleken met de erfenis die we van de doden ontvangen. Mensen die ik nooit heb gezien, leven, voelen en scheppen nog steeds, hun angsten en verlangens leven via mij voort. Mijn gezicht is precies het gelaat van mijn grootvader van moeders kant, mijn handen dank ik aan vaders familie en zijn temperament heb ik van een van moeders verwanten ontvangen. Op bepaalde momenten, bijvoorbeeld wanneer iemand me beledigt of wanneer ik snel moet beslissen, denk en zeg ik waarschijnlijk woordelijk wat mijn grootvader zeventig jaar geleden in zijn molen in Moravië placht te denken en te zeggen.

Sándor Márai, Bekentenissen van een burger. Amsterdam, Wereldbibliotheek, p. 78.

Noten zeggen dat de zomer definitief gedaan is, hoe warm het ook is. Ook de afgevallen bladeren zeggen dat de zomer voorbij is. Tussen de afgevallen bladeren zoek ik naar afgevallen noten. Soms zit de bolster er nog omheen. Soms is de bolster al helemaal dun en donker geworden. Ik denk dat de noten dan ook hun beste tijd hebben gehad. Het is niet gemakkelijk om de noten te zien tussen de bladeren en de stukken bolster die in het gras liggen. Vaak voel ik dat ik op een noot sta. Zo kan ik er een heleboel vinden. Na twee ronden om de boom is het tijd voor de noten die nog in de boom hangen. Ik neem een ijzeren staaf en stoot tegen de notentrossen. Wat dan volgt, is een computergamereactietest: proberen te zien waar de verschillende noten terechtkomen. Het lukt min of meer. Na een tijdje heb ik een emmertje vol noten. Sommige heb ik uit hun bolster moeten krabben. Zij waren er nog niet klaar voor. Bij anderen was de bolster al gebarsten. Er hangen nog veel noten in de boom. Het is een goed notenjaar. Het was ook een goed pruimenjaar (al heb ik er te weinig mee gedaan). En ook wel een goed patattenjaar (zoals steeds te laat geplant). Ook een heel goed kersenjaar (hoewel ze zoals steeds bijna allemaal door de vogels zijn opgegeten). Maar geen goed perenjaar (al kan dat de schuld zijn van de boom). Een voornemen voor volgend jaar: meer gebruik maken van wat er uit de tuin komt. Wat kan ik allemaal doen met noten? Suggesties, iemand? Maar eerst moeten mijn vingers weer schoon worden – noten laten een soort olie achter op vingers. Ze is er niet af te krijgen.

Ik moet een flyertje maken met een beschrijving van de verdiepingen op een gloednieuwe campus. Het flyertje zal worden bezorgd aan bezoekers zodat die meteen weten op welke verdieping ze terecht kunnen voor hun vraag. De directeur van de nieuwe campus wil per se zo’n flyertje hebben. Ik vind dat niet nodig: in elk gebouw zou de interne bewegwijzering bezoekers naadloos immers naar hun bestemming moeten kunnen voeren. Een bijkomend flyertje is dan overbodig. Er is maar één ingang en één liftkoker. Bovendien is er op elke verdieping maar één activiteit of slechts enkele verschillende activiteiten, dus zo moeilijk kan die interne bewegwijzering niet zijn. Niet dus. Er moet een flyertje komen. Ik en mijn collega’s maken het flyertje. Helder en eenvoudig – denk ik toch – zet het de verschillende verdiepingen op een rij en zegt het wat er zich op die verdieping bevindt. Prima? Neen.

• Kan ik nog opmerkingen maken op de inhoud?
• De directeur vraagt het me nadat hij al twee keer de kans heeft gekregen om inhoudelijke input te geven.
• Misschien had ik dit vroeger moeten zien, maar het valt me nu op. Zou je onderaan niet onze contactgegevens (adres, tel, fax) zetten?
• De flyer is bestemd voor wie in het gebouw arriveert. De contactgegevens lijken mij dan eigenlijk niet nodig aangezien men er al is en de flyer enkel ter plekke wordt gebruikt.
• Dat is natuurlijk waar, maar als je dit aan externen geeft en ze nemen dat mee is het toch handig dat ze onze referentiegegevens hebben. Ik veronderstel dat het maar een kleine moeite is om die toch te vermelden?
• Ik zet m’n verstand even op nul – sommigen beweren dat het altijd op nul staat – en doe de gevraagde aanpassingen…

De laatste dagen

Een blauwe schotel bleef, met enkle vruchten,
vannacht in het prieel op tafel staan,
en daarop schijnt, door winde en wilde wingerd,
een laatste straal van de verdoofde maan.

Geen wind beweegt de donkre notelaren,
rond zonnebloem en volle dahlia
gonst geen insekt: ‘t is de volmaakte vrede
die eeuwig lijkt, als kwam niets daarna.

O laatste, warme dagen van september,
de weemoed van uw licht gloeit ook in mij,
ik laat, als gij, mij met een glimlach glijden
naar dood en vrede, beiden zo nabij.

Jan Van Nijlen (1884-1965)

Een mens zou eigenlijk altijd een fototoestel op zak moeten hebben. Om de voorbijgaande momenten die ons leven maken, te vatten en te bewaren. Gisteren was er (weer) zo’n gemist moment. Het plaatje: dinsdagavond iets voor zessen, een rustige straat in Korbeek-Lo, m’n jongste dochter (met staartjes) op haar nieuwe tweedehandse felgekleurde fietsje die naar huis rijdt, grote boekentas (met wieltjes) op de rug, laagstaande nazomerzon in het gezicht, vader en oudere zus erachter… M’n dochters rijden eigenlijk nooit met de fiets van en naar school. Hun moeder is daar geen voorstander van: te gevaarlijk! Hun vader zou niets liever doen dan elke dag met z’n dochters naar school fietsen. Maar omdat de oudste gisteren haar fiets nodig had op school, waren we ’s ochtends naar school gereden en ’s avonds weer met de fiets terug naar huis. Voor herhaling vatbaar, vind ik.